Ünsüz Yumuşaması (Ketçap)

Ünsüz yumuşaması olmayan sözcükler

Aç Alt Aşk At Avukat Bank Bilet Bisiklet Bot Bulut Ceket Cinayet Çöp Devlet Ehliyet

Emanet Et Fiyat Hayat İlk İp Jilet Kart Kaset Kat Kent Kıyafet Kibrit Kot Kök

Kravat Maç Market Mart Memleket Millet Mont Ot Paket Park Pasaport Pilot Saç Sap Semt

Sepet Set Sırt Sirk Süt Şirket Şubat Tabiat Tok Tokat Top Tuvalet Tüp Üst Yat ​ ​

Özel isimlerde de ünsüz yumuşaması olmaz

Türk

Bağdat

Kıvanç

Sinop

Türkçe’de bir sözcük “f, s, t, k, ç, ş, h, p” ünsüz harflerinden (sert ünsüz) biriyle bitiyorsa bu sözcüklere “d” ve “c” ünsüz harfi ile başlayan bir ek getirildiğinde d, t’ye; c, ç ünsüz harfine ye dönüşür.

Emir kipinin birçok fonksiyonu var. Bu dersimizde bunlardan 3 tanesini göreceğiz. Emir, rica ve uyarı cümlelerindeki kullanımlarını göreceğiz. İlk olarak emir fonksiyonu bakalım.

Örneğin: Bir anne çocuğuna ödevlerini akşama kadar bitir diyor. Bu cümlelerdeki bitir fiili emir fonksiyonundadır. Anne, oğluna istediğini direkt olarak söylüyor.

​Müdür Bey, sekretere “Mehmet yarın saat sekizde gelsin” dedi.  cümlesinde müdür beyin emri var. Ama burada bir şeye dikkat edelim. Müdür bey bunu direkt Mehmet’e söylemiyor. Mehmet söylemesi için sekretere söylüyor.

Öğretmen ders anlatıyor ama öğrenciler kendi aralarında konuşuyor ve öğretmeni dinlemiyor. Öğretmen de öğrencilere “Kendi aranızda konuşmayın. Susun ve beni dinleyin.” diyor. Buradaki konuşmayın, susun ve dinleyin fiilleri emir fonksiyonundadır.

​Emir kipini rica fonksiyonunda kullanmamız için mutlaka cümlede lütfen, ne olur, rica ediyorum gibi zarfları kullanmalıyız.

Örneğin. “Bana yardım edin” cümlesi emir, “Lütfen bana yardım edin.” cümlesi rica fonksiyonundadır.

“Yarın bizimle gel.” cümlesi emir, “Rica ediyorum yarın bizimle gel.” cümlesi rica fonksiyonundadır.

Son olarak emir kipinin uyarı fonksiyonunda kullanımına bakalım. Mesela bir çocuk soğuk su içiyor ona “Soğuk su içme, hasta olursun”, arabalarda gördüğümüz “Can güvenliğiniz için emniyet kemerinizi bağlayın.”, ya da “Burada sigara içmeyin”, “Uçuş sırasında telefonunuzu kapalı tutun.”, Metro istasyonlarında görüyoruz. “Lütfen sarı çizgiyi geçmeyin.” cümleleri birer uyarı cümlesidir.

Türkçede “heceleme” için en önemli nokta ünlü harflerdir. Her hecede sadece bir ünlü harf bulunur.

İs – tan – bul

Hep Türk – çe

Tür – ki – ye

U – lus – lar – a – ra – sı

​

Yabancı sözcükler de her hecede sadece bir ünlü olacak şekilde hecelenir.

Film

Tren

Gram

Sa – at

Psi – ko – log

Prog – ram

​

Satır sonunda bir kelimeyi bölmek için hecelemeye başvururuz.

…………………………annesin-

den çok korkardı.

…………………………annesi-

ni çok severdi

 Türkçede –ki ekinin iki işlevi vardır:

 

1. Sıfat yapmak
2. Zamir yapmak

 

Sıfat yapmak

 

1. Bir nesnenin yerini söylemek ve bu özelliğini sıfat haline getirmek için,

 

İsim + DA + ki

 

Kalem masada ve o kırmızı bir kalem.

 

Hangi kalem kırmızı?

 

Masadaki kalem kırmızı.

 

• Kapının önündeki araba kimin arabası?

 

• Bahçedeki güller çok güzel kokuyor.

 

• Caddedeki marketten alışveriş yapıyoruz.

 

2. Bir  zaman zarfını sıfat haline getirmek için,

 

Zaman zarfı + ki

 

Bu sabah bir dersim vardı. İptal oldu.

 

Hangi ders iptal oldu?

 

Bu sabahki dersim iptal oldu

 

• Yarınki toplantıya geç kalma.

 

• Bu akşamki maçı evde izliyoruz.

 

 

Not: -ki eki için bir ses olayı yok her zaman –ki. Sadece üç tane istisna var:

 

**İstisnalar : *bugünkü *dünkü *(pazartesi, salı, çarşamba… ) günkü

 

Bugünkü işlerimiz bitti.

 

Dünkü sınav çok zordu.

 

Pazartesi günkü ödevi hatırlıyor musun?

   Türkçe’de 3. Tekil (-I, -sI) ve 3. Çoğul (-lAr) iyelik eki almış sözcülere durum eki (-A, -DA, -DAn, -I) getirildiği zaman iyelik eki ile durum ekinin arasına “n” sesi getirilmektedir.

Türkçede “henüz” zarfını zaman bildirmek için kullanıyoruz. Bu zarfın, olumlu ve olumsuz cümlelerde olmak üzere iki farklı kullanımı bulunmaktadır.

1. Olumlu fiil cümlelerinde cümleye fiilin yeni, az önce, şimdi, şu sıralarda gerçekleştiği veya gerçekleşmekte olduğu anlamını verir.

    İşlerim henüz bitti. Biraz dinlendikten sonra evden çıkabilirim. (İşlerim az önce bitti.)

    Ahmet ofise henüz geldi. (Ahmet Bey ofise az önce geldi.)

    Alışverişe henüz çıktık. (Alışverişe yeni çıktık.)

    Öğretmen derse henüz başlıyor. (Öğretmen derse şimdi başlıyor.)

​

Not: “henüz” zarfı şimdiki zamanlı fiil çekimleriyle birlikte kullanıldığında cümleye ayrıca “bir sonraki iş için hazır olmama” anlamı da verebilir.

    Futbolcular henüz hazırlanıyorlar. (Futbolcular şimdi hazırlanıyorlar.) (Futbolcular maç için hazır değil.)

    Ev almak için henüz para biriktiriyorum. (Ev almak için şu sıralar para biriktiriyorum.) (Ev almak için şu anda yeterli param yok.)

​

2. Olumsuz fiil cümlelerinde ise “henüz” zarfı cümleye fiilin şu ana kadar, şu zamana kadar gerçekleşmediği  veya devam ettiği anlamını verir.

    İşlerim henüz bitmedi. (İşlerim devam ediyor.)

    Ahmet Bey henüz ofise gelmedi. (Ahmet Bey bu saate kadar ofise gelmedi. Ahmet Bey ofiste değil.)

    Öğretmen henüz derse başlamadı. (Öğretmen derse girdi ama derse başlamadı.)

    Futbolcular henüz hazırlanmadılar. (Futbolcular bu zamana kadar hazırlanmadılar. Futbolcular şu anda hazır değiller.)

    Ev almak için henüz para biriktirmedim. (Ev almak için bu zamana kadar para biriktirmedim.)

Not: Olumsuz cümlelerde “henüz” zarfı yerine “daha” zarfını da kullanabiliriz.

    İşlerim daha bitmedi.

    Ahmet Bey daha ofise gelmedi.

    Öğretmen daha derse başlamadı.

    Futbolcular daha hazırlanmadılar.

​

Türkçede “gibi” edatını benzetme yapmak için kullanıyoruz. Varlıkların özelliklerini, o özelliği daha güçlü olan diğer varlıklara benzetirken “gibi” edatını kullanıyoruz.

 

Türkçe benzetmelerde dört ana unsur bulunmaktadır. Bunlar: benzeyen, kendisine benzetilen, benzetme yönü ve benzetme edatıdır.

​

Kar gibi beyaz elbise

elbise: benzeyen

kar: kendisine benzetilen

beyaz: benzetme yönü

gibi: benzetme edatı

​

Benzetme yaparken benzetme yönünü söylemeyebiliriz.

​

Kar gibi elbise​

Bu adam aslan gibi güçlü.

Pamuk gibi yumuşak bir yastık aldım.

Ekmekler bayatlamış ve taş gibi sert olmuş.

Burası fırın gibi. Lütfen pencereleri açın.

Onun gözleri benimkiler gibi. İkimizin gözleri de çekik ve ela.

 

Fiil cümlelerinde de benzetmeler yapabiliriz.

 

Sen annem gibi konuşuyorsun. (Senin konuşman ve annemin konuşması birbirine benziyor.)

Ali, Ayşe gibi hızlı yemek yiyor. (Ali ve Ayşe’nin yemek yeme tarzları birbirine benziyor.)

Sen de herkes gibi düşünüyorsun. Beni anlamıyorsun.

Dün melek gibi bir kızla tanıştım. Çok iyi bir kızdı ve ben onu çok sevdim.

Türkçeyi kimse sizin gibi iyi anlatamaz. 

 

“gibi” edatını kullanarak karşılaştırmalar da yapabiliriz.

 

Ayşe, Ali gibi uzun boylu. (Aslı ve Ali’nin boyları uzun.)

Ankara, İstanbul gibi kalabalık değil. ( Ankara kalabalık yönünden İstanbul’a benzemiyor.)

Ali, Aslı gibi çok ders çalışıyor. ( Aslı çok ders çalışıyor. Ali de çok ders çalışıyor.)

Şehirler, köyler gibi temiz havaya sahip değil. (Köylerde temiz hava var ama şehirlerde yok.)

 

  Türkçede “kadar” karşılaştırma edatıdır. İki varlığı zaman, miktar, ağırlık gibi somut, dürüstlük, korku, heyecan gibi soyut özellikleri bakımından karşılaştırırken “kadar” edatını kullanıyoruz.

 

İsim Cümlelerinde

 

Ben, senin kadar yorgunum. (İkimiz de yorgunuz)

   Ben, senin kadar yorgun değilim. (İkimiz de yorgunuz ama sen daha fazla yorgunsun)

​

   Bizim evimiz, amcamın evi kadar geniş. (Bizim evimiz ve amcamın evi aynı genişlikte)

   Bizim evimiz, dayımın evi kadar geniş değil. (Bizim evimiz geniş ama dayımın evi bizim evimizden daha geniş)

​

   Kardeşim, benim kadar sinirli. (Benim ve kardeşimin sinirlilik derecesi aynı)

   Ablam, bizim kadar sinirli değil. (Ablamın sinirlilik derecesi bizimkinden düşük. Yani biz ablamdan daha fazla sinirliyiz) 

​

   Kışın Ankara, Londra kadar soğuk. (Kışın Ankara ve Londra’nın hava sıcaklığı aynı)

   Kışın Ankara, Helsinki kadar soğuk değil. (Kışın Ankara soğuk ama Helsinki Ankara’dan daha soğuk) 

​

 

Fiil Cümlelerinde

​

 

Ahmet, Hüseyin kadar hızlı koşuyor. (Ahmet ve Hüseyin hızlı konuşuyor)

   Ahmet, Faruk kadar hızlı koşamıyor. (Ahmet hızlı koşuyor ama Faruk daha hızlı koşuyor. Faruk Ahmet’ten hızlı koşuyor)

​

   Ben, senin kadar kitap okuyorum. (Bizim kitap okuma süremiz aynı)

   Benim, Ayşe kadar kitap okumuyorum. (Ayşe, benden daha fazla kitap okuyor)

​

   Türkler, Fransızlar kadar hızlı konuşuyor. (Türkler ve Fransızların konuşma hızı aynı)

   Türkler, Araplar kadar hızlı konuşmuyor. ( Araplar Türklerden daha hızlı konuşuyor)

​

   Bu yıl Türkiye’de Rus turist kadar Japon turist de geldi. (Rus ve Japon turist sayısı hemen hemen aynı)

   Bu yıl Türkiye’de Rus turist kadar Çinli turist gelmedi. (Rus turistler Çinli turistlerden daha fazla)

​